Οι εξελίξεις στο Πα.Σο.Κ.

Σύντροφοι,

το Κίνημα μας υπέστη πρόσφατα μια από τις μεγαλύτερες ήττες στην ιστορία του. Μια ήττα η οποία είναι σημαντική όχι μόνο γιατί καταγράψαμε το μικρότερο ποσοστό στην ιστορία μας, αλλά γιατί εξακολουθεί να κυβερνά την χώρα η χειρότερη Κυβέρνηση μετά την Κυβέρνηση Μητσοτάκη και γιατί το ΠΑ.ΣΟ.Κ. παρουσίασε μείωση των ποσοστών του παρότι αντιπολίτευση. Απώλεια που κατά κύριο λόγο στράφηκε προς τα αριστερά.

Η ανάλυση του εκλογικού αποτελέσματος οφείλει να γίνει εξετάζοντας όλα τα στοιχεία και εμβαθύνοντας στις κοινωνικές διεργασίες που επιτελούνται στην χώρα μας, αλλά και το πολιτικό σύστημα.

Η Νέα Δημοκρατία εδώ και μεγάλο διάστημα αναπτύσσει μια αριστερή φρασεολογία, κλέβοντας συνεχώς όρους της κεντροαριστεράς, προκειμένου να περιγράψει το πλαίσιο της οικονομικής της πολιτικής, αλλά και την κοινωνική της ευαισθησία. Η ρητορεία του «κοινωνικού κέντρου» και της «μη πόλωσης» είναι η συμπύκνωση του τρικ της Νέας Δημοκρατίας για να ξεγελάει την ελληνική κοινωνία.

Ταυτόχρονα καθ’ όλη την διάρκεια της θητείας πορευόταν με άξονα τις δημοσκοπήσεις σε όλα τα μη οικονομικού περιεχομένου θέματα. Στα ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής συνέχισε να αναμασάει τις υποσχέσεις του 2004, ενώ στα ζητήματα της αντιπαράθεσης της με το ΠΑ.ΣΟ.Κ., συνεχώς επικαλούνταν αποφάσεις, ρυθμίσεις, νοοτροπίες και συμπεριφορές του παρελθόντος και κυρίως των κυβερνήσεων του Κώστα Σημίτη.

Όλοι βιώσαμε, ιδιαίτερα τα 2 πρώτα χρόνια της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας την αντιπολίτευση που ασκούσε στην προηγούμενη Κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. ανασύροντας διαρκώς αποφάσεις και δηλώσεις στελεχών μας που νομιμοποιούσαν επιλογές τους. Ταυτόχρονα είχαν τη μόνιμη «καραμέλα»: «το ΠΑ.ΣΟ.Κ. καταδικάστηκε από το λαό δεν δικαιούται να ομιλεί, να γίνεται τιμητής, κλπ»

Παρόλα αυτά το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έδωσε με αξιόπιστο τρόπο την αντιπολιτευτική μάχη. Απέφυγε τις κορώνες, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις κατέθετε ουσιαστική πολιτική πρόταση και προχωρούσε σε «ακραίες» παρεμβάσεις σε κρίσιμα ζητήματα για τους θεσμούς, τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών, την διαχείριση του δημοσίου χρήματος και την πολιτική της εύνοιας, τόσο προς συγκεκριμένα συμφέροντα, όσο και προς τις «γαλάζιες» προσλήψεις και προαγωγές.

Ταυτόχρονα το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κατέθεσε ένα από τα πιο σύγχρονα και προοδευτικά προγράμματα στην ιστορία του. Ένα πρόγραμμα που προήλθε από ουσιαστικό διάλογο, είχε τεκμηριωμένες επιστημονικά και οικονομικά προτάσεις και κυρίως διαμόρφωνε μια νέα θεώρηση για το μέλλον της χώρας και της κοινωνίας μας.

Το Πρόγραμμα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. το οποίο για πρώτη φορά συζητήθηκε επί μακρόν, τόσο σε ομάδες εργασίας, όσο και στο πλαίσιο των κομματικών οργανώσεων, αλλά και της κοινωνίας, έτυχε της ομόφωνης αποδοχής όλων των οργάνων του Κινήματος με αποκορύφωμα το Προγραμματικό Συνέδριο, τέσσερις μήνες πριν τις εκλογές.

Οι εξαγγελίες του Γιώργου Παπανδρέου για όλα τα κρίσιμα θεσμικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα ήταν σημαντικές, σύγχρονες και αποτελεσματικές. Προσέγγιζαν τα θέματα με τον αναγκαίο συμπληρωματικό και ολοκληρωμένο τρόπο. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. για πρώτη φορά κατέθεσε ένα ολοκληρωμένο πολιτικό, θεσμικό και στοχευμένο σχέδιο για την χώρα.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη χωρίς προστασία του περιβάλλοντος. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ισχυρή Ελλάδα και αύξηση του πλούτου χωρίς να μιλάμε για δίκαιη διανομή του. Δεν μπορούμε να μιλάμε για νέες επενδύσεις στην ενέργεια, τον τουρισμό και την γεωργία, χωρίς σεβασμό στον φυσικό πλούτο και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ασφάλεια, χωρίς προστασία όλων των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών όλων των πολιτών. Δεν μπορούμε να μιλάμε για κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς ειδικές πολιτικές στην υγεία και δράσεις για την οικογένεια, τον άνεργο, την γυναίκα, το παιδί, τα ΑΜΕΑ και τους ηλικιωμένους.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για ποιότητα ζωής, χωρίς βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, ελεύθερη πρόσβαση όλων στον αθλητισμό και τον πολιτισμό και αναμόρφωση της λειτουργίας των πόλεων. Δεν μπορούμε να μιλάμε για δημοκρατία και ισότητα χωρίς ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση και χωρίς διάχυση της τεχνολογίας παντού. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη της υπαίθρου χωρίς αποκέντρωση πόρων εξουσιών και χωρίς αλλαγή στην διοικητική δομή της χώρας. Δεν μπορούμε να μιλάμε για δημοκρατική λειτουργία, διαφάνεια και συμμετοχή των πολιτών χωρίς νέους θεσμούς και άνοιγμα της διοίκησης και των λειτουργών τους στην κοινωνικό έλεγχο και την λογοδοσία.

Αντίθετα η Νέα Δημοκρατία δεν είχε να παρουσιάσει τίποτα άλλο από τις αστοχίες της κυβερνητικής της πολιτικής στα εθνικά, αναπτυξιακά και κοινωνικά ζητήματα και μια συσσωρευμένη ανικανότητα στην διαχείριση της καθημερινότητας και της αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών.

Από τη στιγμή που ισχύουν τα παραπάνω, τότε ποια είναι η ερμηνεία της ήττας;

Έχει ειπωθεί ότι το ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν κατάφερε να πείσει. Δεν κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών ως μια εναλλακτική πρόταση εξουσίας. Δεν έδωσε απαντήσεις στα αιτήματα και τις ανάγκες των πολιτών κλπ. Είναι προφανές ότι από την μελέτη του προγράμματος διαπιστώνει κανείς ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Άρα οι ευθύνες πρέπει να αναζητηθούν στην αξιοπιστία του ΠΑ.ΣΟ.Κ. ως κομματικού οργανισμού και στην επικοινωνιακή προσέγγιση των δράσεων του.

Στο πρώτο σκέλος είναι κάτι περισσότερο από αυταπόδεικτο ότι το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έχει φθαρεί σε βάθος από την άσκηση της εξουσίας. Εκατοντάδες μικρά, μεσαία και ανώτερα στελέχη του έχουν ταυτιστεί στην συνείδηση του κόσμου με μια καταχρηστική άσκηση της εξουσίας, με φαινόμενα ευνοιοκρατίας και ρουσφετιού, με ενέργειες επιζήμιες για το δημόσιο χρήμα και δεοντολογικά απαράδεκτες.

Ταυτόχρονα μέρος των πολιτικών του ΠΑ.ΣΟ.Κ. έχουν κριθεί από την κοινωνία ως αμιγώς τεχνοκρατικές απομακρυσμένες από την κοινωνική ευαισθησία και τις σοσιαλιστικές ρίζες του. Οι πολιτικές μας την περίοδο 1996-2004 έδωσαν βάση σε σημαντικά ζητήματα για την μελλοντική υπόσταση και την θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και στο παγκοσμιοποιημένο σκηνικό, ξεχνώντας το περιβάλλον και τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Ιδιαίτερα σε επίπεδο καθημερινότητας φτάσαμε να εντάξουμε το χρηματιστήριο, δηλαδή μια κυρίαρχα καπιταλιστική και σε κάποιο βαθμό αντικοινωνική διαδικασία, στην καθημερινή πολιτική ατζέντα. Επίσης η πολιτική των «μεγάλων έργων», παρά την συνολική προστιθέμενη αξία που επιφέρουν στην εθνική οικονομία και την ανάπτυξη, είχε ταυτιστεί με μια ευνοιοκρατική μεταχείριση επιχειρηματικών συμφερόντων και με ελαστικοποίηση ηθικών, νομικών και περιβαλλοντικών κανόνων εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος και του λαού.

Όλα τα παραπάνω συγκλίνουν στην γενική επικρατούσα ρήση: «όλοι το ίδιο είναι», «όλοι να φάνε θέλουν». Αυτή η συνολική απαξίωση του πολιτικού συστήματος μπορεί να έχει πηγή την δεξιά, και ως μέσον διάδοσης τα ΜΜΕ, αλλά σίγουρα έχει ως καταλύτη και την κυβερνητική πολιτική του ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Αναλύοντας λίγο περισσότερο την ιστορική πορεία του ΠΑ.ΣΟ.Κ. διαπιστώνουμε την συνολική μετάπτωση του από ένα λαϊκό κίνημα σε ένα κόμμα αξιωματούχων. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ιδίως από το 1996 και μετά είχε καταστήσει την εξουσία αυτοσκοπό, αδιαφορώντας σε μεγάλο βαθμό για τις ανάγκες όλης της κοινωνίας. Ταυτόχρονα στην προσπάθεια γαντζώματος στην εξουσία υπήρξε ύποπτος εναγκαλισμός στελεχών και μηχανισμών εξουσίας με επιχειρηματίες και μη κοινωνικά ευαίσθητα συμφέροντα.

Αυτά αλλοτρίωσαν το Κίνημα, απομάκρυναν τους πολίτες και σκότωσαν την ελπίδα που έτρεφαν προς το ΠΑ.ΣΟ.Κ. οι ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες. Ο ίδιος ο Κώστας Σημίτης από την πρώτη περίοδο άσκησης της εξουσίας οριοθέτησε το ΠΑ.ΣΟ.Κ., ως κόμμα της «κεντροαριστεράς» και όχι ως κόμμα σοσιαλιστικό στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης θεσμικά και ανοιχτής δημοκρατίας.

Αυτή η μετάλλαξη του ΠΑ.ΣΟ.Κ. από σοσιαλιστικό κίνημα σε «κεντροαριστερό» κόμμα έβαλε στο περιθώριο τα συμφέροντα των αδύναμων και απειλούμενων από την παγκοσμιοποίηση κοινωνικών τάξεων και έδωσε την ευκαιρία στον Κώστα Καραμανλή να μετατοπιστεί προς το «κέντρο-μεσαίο χώρο».

Αυτή η πολιτική για την «προσέγγιση του κέντρου» που συστηματικά «σπονσοράρετε» από τα ΜΜΕ, οδηγεί την χώρα σε πολιτικό σκηνικό παρόμοιο με αυτό της δεκαετίας του 1960. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν μπορεί να θεωρηθεί πολιτική-ιδεολογική συνέχεια της Ένωσης Κέντρου.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. όπως το ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, είναι ένα σοσιαλιστικό κίνημα που δεν αντιστρατεύεται απλά την «λαϊκή δεξιά», αλλά την φιλελεύθερη λογική οργάνωσης της οικονομίας και την λογική περιορισμού των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων του λαού εις βάρος των απαιτήσεων των ισχυρών του πλούτου και του πολυεθνικού κεφαλαίου.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. σήμερα οφείλει να ξαναβρεί τον δόμο του. Δρόμο που έχασε εξαιτίας του κυβερνητισμού, του θολού «κεντροαριστερού» ιδεολογικού προσανατολισμού του και της αλλοτρίωσης και «αστικοποίησης» μεγάλης μερίδας των στελεχών του. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν μπορεί να ενταχθεί στην «σούπα» των συγκλήσεων, δεν μπορεί να ενταχθεί σε κεντροδεξιά σενάρια συναινέσεων, μέσα από την διολίσθηση του από την σοσιαλιστική ριζοσπαστική αριστερά στην κεντροαριστερά, μέσα από μια αποιδεολογικοποιημένη ανάλυση της διάταξης των πολιτικών δυνάμεων.

Αυτή η αλλοίωση της φυσιογνωμίας του ΠΑ.ΣΟ.Κ. όπως εκφράστηκε από την κυβερνητική του πολιτική και από την ‘χωροταξική’ οριοθέτηση του στο πολιτικό σκηνικό, από το «ρεύμα των εκσυγχρονιστών» και η αλλοτρίωση των στελεχών του είναι η βάση στη οποία οφείλουμε να αναλύσουμε την ήττα του.

Η κίνηση μεγάλου αριθμού πολιτών προς τα αριστερά αποδεικνύει την βάση της παραπάνω ανάλυσης. Η δεξιά της αναλγησίας και της ανικανότητας υπέστη μεγάλη μείωση, όπως και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. που ταυτίστηκε με δεξιές πολιτικές και «κεντρώες» προσεγγίσεις. Όλα αυτά έδωσαν το περιθώριο σε μια «ριζοσπαστική αριστερά της διαμαρτυρίας» να καρπωθεί το όφελος από τις έντονες κοινωνικές διεργασίες και της οικονομική πολιτική της Νέας Δημοκρατίας, που περιθωριοποιούν μεγάλο μέρος της κοινωνίας και θέτουν σε καθεστώς ανασφάλειας ακόμα μεγαλύτερο.

Η κοινωνία των 2/3 είναι προ των πυλών. Μια αριστερά της διαμαρτυρίας δεν μπορεί να αποτελέσει την εναλλακτική πρόταση για το μέλλον της χώρας. Αντίθετα μια γνήσια διεθνοποιημένη και σύγχρονη σοσιαλιστική –και όχι απλά αριστερή- πολιτική μπορεί να δώσει απαντήσεις για μια ισχυρή Ελλάδα και μια δίκαιη κοινωνία.

Ο Πρόεδρος του Κινήματος μας, Γιώργος Παπανδρέου, έδειξε το δρόμο. Ένα δρόμο ρήξεων και ανατροπών. Έναν δρόμο με ουσία χωρίς «στρογγυλέματα» και ανούσιες προσεγγίσεις του «μέσου όρου». Έναν δρόμο όπου η ενότητα αποτελεί αναγκαία συνθήκη προκειμένου να ξαναέρθει «ο λαός στην εξουσία», αλλά δεν είναι ικανή συνθήκη για να είναι αυτή η εξουσία ιδεολογικά επαρκής, θεσμικά μεταρρυθμιστική, κοινωνικά δίκαιη, και πολιτικά ριζοσπαστική.

Σήμερα μετά από αυτό το δυσάρεστο αποτέλεσμα η ενότητα και η εξουσία δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι μέσον προκειμένου να υπηρετήσουμε τον λαό. Είναι μέσο για να κάνουμε πράξη αυτά που θεμελιώνει η ιδρυτική διακήρυξη του Κινήματος : Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Δικαιοσύνη, Δημοκρατική Διαδικασία.

Σήμερα η ενότητα οφείλει να δομηθεί στη βάση μιας νέας προοδευτικής πολιτικής συμφωνίας και όχι στη βάση προσωπικών ισορροπιών και συσχετισμών δυνάμεων. Η ενότητα μας υφίσταται στη βάση της κοινωνικής συμμαχίας με τους μη προνομιούχους και τις δημιουργικές και παραγωγικές δυνάμεις της χώρας και όχι στη βάση του να «κρύψουμε τα προβλήματα».

Η πολιτική της μη αποτίμησης της παρ’ ολίγον ήττα του 2000 και της «παραγραφής» της ήττας του 2004 μας οδήγησαν στην σημερινή κατάσταση. Ταυτόχρονα η μη αποτίμηση των λαθών της περιόδου 2004-2007 και απλά μια αλλαγή ηγεσίας θα μας οδηγήσει σε χειρότερα εκλογικά, αλλά κυρίως πολιτικά αποτελέσματα στο μέλλον.

Ο Γιώργος Παπανδρέου και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εγκλωβίστηκαν από τη μια μεριά στην λογική γρήγορης κατάκτησης της εξουσίας και από την άλλη στο λογική περιορισμένων αλλαγών και νεωτερισμών για να μην διαταραχτούν οι ισορροπίες στελεχών και άρα κινδυνεύσει η ενότητα.

Σήμερα είναι η ώρα να πούμε τα πράγματα με το όνομα τους. Η «ισορροπία του τρόμου» με ένα ΠΑ.ΣΟ.Κ. γερασμένο και αρτηριοσκληρωτικό, με στελέχη εγκλωβισμένα σε μια μικροαστική λογική ατομικής επιβίωσης και καριέρας, με «κοινωνικά» στελέχη μακριά από τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών και με μοναδικό στόχο να διαχειριστούν εξουσία και να κερδίσουν προνόμια πρέπει να σταματήσει.

Στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. χρειάζονται ρήξεις με πρώτη και σημαντικότερη την ανανέωση του μικρομεσαίου στελεχιακού δυναμικού του. Δυναμικό το οποίο ταυτίστηκες με το κράτος, τις διευθύνσεις, τις προεδρίες και τις γραμματείες του κρατικού μηχανισμού. Στελεχιακού δυναμικού που χρησιμοποιεί την κομματική εξουσία ως μέσο συναλλαγής για κρατική εξουσία και την κοινωνική του αναφορά ως αντάλλαγμα πολιτικής σταδιοδρομίας.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. χρειάζεται νέα στελέχη που θα συνεισφέρουν ζωογόνα δύναμη και κοινωνική δυναμική. Χρειάζεται να βρεθεί στον πυρήνα των κοινωνικών διεργασιών και να εκφράσει τις πραγματικές ανάγκες του λαού. Απαιτείται άμεσα να πούμε όχι στις λογικές των επαγγελματικών της πολιτικής και σε κάθε λογής «επαγγελματικά» ασυμβίβαστα. Οφείλουμε να πούμε σε ένα ΠΑ.ΣΟ.Κ. γνήσιο και αντιπροσωπευτικό εκφραστή όλου του λαού και ορισμένων μεγαλοαστικών και βολεμένων μικροαστικών στρωμάτων και των εκφραστών τους. Πρέπει να πούμε όχι στο ΠΑ.ΣΟ.Κ.-κόμμα κυβερνητικών μανδαρίνων και να ανοίξουμε της πόρτες σε ένα νέο λαϊκό κίνημα.

Ένα λαϊκό κίνημα σοσιαλισμού, ρήξεων και ανατροπών. Ένα κίνημα δυναμικό και καθαρό χωρίς στρογγυλεύεις μεσαίου χώρου που δημιουργούν σύγχυση. Ένα κίνημα ανεξάρτητο, χωρίς TV-star και «στημένες» προσωπικότητες κύρους. Δημιουργούμε ένα κίνημα που ανατρέπει το status-quo και την κομματική επετηρίδα προς όφελος του λαού και των σύγχρονων αναγκών.

Θέλουμε ένα κόμμα που θα αναζωογονείται από τα κοινωνικά κινήματα και όχι ένα κόμμα φοβικό προς κάθε τι που ανατρέπει το κατεστημένο και την «προπαγάνδα» των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Όσοι ανακαλύπτουν όψιμα την αριστερά είναι καλό να μας δώσουν ένα περίγραμμα τους πως αντιλαμβάνονται τον σοσιαλισμό, την σοσιαλδημοκρατία και τον φιλελευθερισμό και όχι να περιορίζονται σε ακαδημαϊκού τύπου ανάλυσης των διαφόρων με την ελληνική δεξιά.

Σήμερα μέσα από μια νέα κινηματική διαδικασία. Μέσα από μια νέα πορεία προς το λαό. Μέσα από ένα διάλογο για να αναδείξουμε τις διαφορές μας και όχι να τις κουκουλώσουμε. Μέσα από μια βαθιά, ανοιχτή πολιτική και ιδεολογική διαδικασία καλούμε τον προοδευτικό λαό να μιλήσει. Να ξαναδώσει στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. όλα εκείνα τα ιδεολογικά, πολιτικά, κοινωνικά και οργανωτικά στοιχεία που έχει απολέσει. Καλούμε το λαό και τα πολιτικά στελέχη να ξεφύγουν από συμβατότητες, «καθωσπρεπισμούς» και κινήσεις «αποφυγής πολιτικού κόστους».

Καλούμε όλους να που τι πιστεύουν και όχι απλά ποιον διαλέγουν. Η ιστορική διαδρομή κάθε στελέχους του ΠΑΣΟΚ. Το ήθος, η ακεραιότητα, η διαφάνεια πολιτικής ζωής και δράσης, οι καθαρές αρχές, οι αξίες, οι ιδέες, οι προτάσεις κρίνονται διαχρονικά και όχι μόνο σήμερα. Η «εν αναμονή αρχηγοί μακράς διαρκείας» και οι «επαγγελματίες» αμφισβητείες δεν μπορεί να είναι οι «σωτληρες» του κινήματος.

Το Κίνημα ανήκει στον λαό. Ο λαός οφείλει να κρίνει όχι με γνώμονα την εξουσία, αλλά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της. Τους στόχους, τις αρχές και το επίπεδο της. Την συνέπεια και την ταυτότητα που αυτή πρέπει να έχει. Δεν είμαστε λαίμαργοι για εξουσία. Είμαστε λαίμαργοι για προοδευτική αξία και κοινωνική ουσία!

Κείμενο που κατατέθηκε στην συντονιστική επιτροπή Νοτίων Συνοικιών Ηρακλείου